Δενδροδιάγραμμα περιεχομένων

open all | close all

10 Οκτ 2009

Εξήγηση Δοξολογίας Δημητρίου Λώτου του Χίου σε ήχο πλ. δ΄.

Στο παρόν άρθρο δημοσιεύεται για πρώτη φορά εξήγηση της αργής δοξολογίας του Δημητρίου Λώτου του Χίου σε ήχο πλ. δ', η οποία περιέχεται στα ff186v-189r αυτογράφου κώδικα του Λώτου που βρίσκεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος και με αρ. ΕΒΕ 3469.

Ο Δημήτριος Λώτος υπήρξε γνωστός κωδικογράφος και διετέλεσε "Πρωτοψάλτης της των Σμυρναίων Εκκλησίας" (ΕΒΕ 3469, f411r) κατά τα τέλη 18ου-αρχές 19ου αι. Τα γραψίματά του, με χρήση της γραφής του Πέτρου Λαμπαδαρίου, υπήρξαν λίαν επιμελημένα και αναλυτικά. Οι κώδικές του περιέχουν κλασσικά μαθήματα σε δύο, σπανίως και τρείς εκδοχές διαδοχικών εξηγήσεων, με πορεία από την μέση πλήρη γραφή μέχρι την αναλυτική γραφή του Πέτρου και με ενδιάμεσες στάσεις σε μεταβατικές γραφές όπως αυτή του Μπαλασίου Ιερέως, Δανιήλ Πρωτοψάλτου κ.ά.

Ως προς το μέλος της δοξολογίας, πρέπει κατ' αρχήν να πούμε πως ακολουθεί κλασσική διάρθρωση μέλους της νέας Παπαδικής και παρουσιάζει μεγάλη ομοιότητα στην δομή της με την δοξολογία του Ιωάννου Πρωτοψάλτου Τραπεζουντίου σε πλ. δ', εξήγηση της οποίας μπορεί κανείς να βρεί στην Πανδέκτη, τομ. Β', εκδ. 1851 (επανέκδ. "Τέρτιος") και στις σελ. 701 και εφ' εξής. Θα τολμούσαμε να πούμε πως ο Λώτος εμπνεύστηκε την δομή της δοξολογίας του από αυτήν του Ιωάννου, δίνοντας ίσως μιά άλλη άποψη για το τί είναι "κλασσικό" σε ένα μέλος πλ. δ' της νέας Παπαδικής χωρίς μελοποιητικές ιδιαιτερότητες και λογικές μακάμ (π.χ. επτάφωνος πλ. δ' κ.λπ.), αλλά οπωσδήποτε με "επίσημον" στο μέλος του (κατά Χρύσανθο) και γνωριστικές χαρακτηριστικές θέσεις με την υπογραφή του Λώτου.

Και ιδού το μέλος:



















Κλείνω αυτό το άρθρο χρησιμοποιώντας λόγια που ο Λώτος απευθύνει προς τους αναγνώστες του εν λόγω κώδικα στο f411v: "εύχεσθε αντιβολώ υμάς προς αυτόν τον πανοικτείρμονα Κύριον (οσάκις αυτήν -την εξήγησιν- εντυχάνητε) και υπέρ εμού, Νικολάου Ιερέως, του πολλά κοπιάσαντος, όπως έξομεν άμα παρ' αυτού τον μισθόν διά της υπέρ αλλήλων προς Αυτόν εντεύξεως, και αξιώσοι άπαντας ημάς της ουρανίου Αυτού Βασιλείας, εν Χριστώ Ιησού τώ Κυρίω ημών."



[Υπενθυμίζω στους φιλόμουσους αναγνώστες τα εξής:



"Επειδή το κείμενο είναι μετρίας αναλύσεως λόγω περιορισμών του ιστοχώρου, οι φίλοι αναγνώστες που θα επιθυμούσαν να έχουν το κείμενο στην κανονική του μορφή σε αρχείο pdf μπορούν να το αιτηθούν στην διεύθυνση nmnovice00@yahoo.gr για να τους το αποστείλω σε συνημμένο αρχείο.

Μπορούν όλοι να χρησιμοποιήσουν το κείμενο της εξηγήσεως υπό τις εξής προϋποθέσεις, τις οποίες παρακαλώ ευγενικά τους αναγνώστες να λάβουν υπ' όψιν, απλά ως ελάχιστο σεβασμό στον κόπο που καταβλήθηκε και όχι στο πρόσωπο που τον κατέβαλε:

α. Για οποιαδήποτε δημοσίευση η παρεμφερή χρήση, παρακαλώ την αγάπη σας για απλή ενημέρωση μέσω e-mail,

β. Αν το κείμενο χρησιμοποιηθεί σε έκδοση ή απλά ως μουσικό κείμενο για ψάλσιμο, παρακαλώ να αναγράφεται τον όνομα του πονήσαντος, όχι τόσο για την κατοχύρωση του κειμένου (αν επιθυμούσα κατοχύρωση ή άλλα ωφέλη είναι προφανές ότι θα προέβαινα σε έντυπη έκδοση), όσο για την ανάληψη ευθύνης για τις τυχούσες ελλείψεις, και

γ. Οσάκις ψάλλονται τα ανωτέρω ιδιωτικώς, επ' Εκκλησίαις, εν ευθυμία τραπέζης, ή αλλαχού, παρακαλώ θερμά τους αδελφούς ιεροψάλτες να μνημονεύουν τον πονήσαντα και να λένε ένα "Κύριε ελέησον" για αυτόν."]

Δεν υπάρχουν σχόλια: